Podczas pieczenia sernika na urodziny czy szarlotki na rodzinny obiad zdarza się, że ciasto nie chce równo wyjść z formy albo brzegi przypalają się szybciej niż środek. Winowajcą bywa nieodpowiednio dobrana blacha do pieczenia, a nie sam przepis, choć niewiele osób zaczyna szukać przyczyny właśnie w naczyniu. Rodzaj materiału, grubość ścianek i sposób otwierania formy wpływają na to, jak ciasto się piecze i jak łatwo je później wyjąć bez uszkodzenia. Poniżej kilka informacji o różnicach między dostępnymi na rynku blachami oraz o tym, na co zwrócić uwagę, żeby kolejny wypiek wyszedł równiej niż poprzedni.
Czym różni się blacha do pieczenia od tacy piekarnika?
Wiele osób używa tych dwóch pojęć zamiennie, choć w praktyce chodzi o inne przedmioty. Taca piekarnika to zwykle płaski element dołączony do urządzenia przez producenta, przeznaczony głównie do pieczenia mięsa, warzyw czy frytek. Blacha do pieczenia ciasta natomiast to osobne naczynie, dokupowane niezależnie od piekarnika, dopasowane wymiarami i głębokością do konkretnego rodzaju wypieku. Ta różnica ma znaczenie, bo standardowa taca dołączona do sprzętu rzadko jest wystarczająco głęboka do biszkoptu czy sernika, który podczas pieczenia znacznie zwiększa swoją objętość.
Jakie materiały blach do pieczenia sprawdzają się najlepiej?
Wybór materiału wpływa nie tylko na trwałość naczynia, ale też na to, jak ciasto się zapieka i czy łatwo przywiera do dna. Blacha cukiernicza wykonana z aluminium szybko i równomiernie przewodzi ciepło, dzięki czemu ciasto piecze się w podobnym tempie na całej powierzchni. Czarna blacha do pieczenia, pokryta ciemną powłoką, pochłania więcej ciepła i przyspiesza brązowienie spodu, co czasem wymaga skrócenia czasu pieczenia względem przepisu. Stal nierdzewna z kolei jest bardziej odporna na zarysowania i korozję, choć nagrzewa się nieco wolniej niż aluminium czy stal czarna. Poniższe zestawienie porządkuje różnice między najczęściej spotykanymi materiałami.
| Materiał | Charakterystyka | Typowe zastosowanie |
| Aluminium | lekka, szybko się nagrzewa | biszkopty, blaszki do ciasta na co dzień |
| Stal czarna | intensywnie pochłania ciepło | ciasta wymagające przypieczonego spodu |
| Stal z emalią | łatwa w czyszczeniu, mniej reaktywna | ciasta owocowe, kwaśne nadzienia |
| Stal nierdzewna | odporna na zarysowania, wolniej się nagrzewa | blachy piekarnicze do częstego użytku |
Blacha otwierana czy zamykana – do jakich ciast się nadaje?
Sposób otwierania formy ma znaczenie głównie przy delikatnych ciastach, które trudno wyjąć bez uszkodzenia brzegów. Zamykane blachy do pieczenia, z zapięciem na boku, sprawdzają się przy sernikach czy tortach, gdzie po upieczeniu wystarczy rozpiąć zatrzask i zdjąć boczną obręcz, zamiast odwracać całą formę do góry nogami. Blacha otwierana pozwala wyjąć delikatne ciasto bez ryzyka jego pękania, co przy klasycznych, sztywnych formach zdarza się znacznie częściej. Standardowa blacha do pieczenia, bez możliwości otwierania, wystarcza natomiast do prostszych wypieków, takich jak drożdżówki czy ciasta biszkoptowe kroić prosto z formy.
Standardowe wymiary blachy do pieczenia – 25×35 i inne rozmiary
Rozmiar naczynia powinien odpowiadać zarówno wielkości piekarnika, jak i liczbie porcji, na jaką planowane jest ciasto. Blacha do pieczenia 25×35 należy do najczęściej spotykanych rozmiarów i mieści się w większości domowych piekarników, dlatego sprawdza się przy wielu klasycznych przepisach na blachę. Kilka innych rozmiarów pojawia się równie często na sklepowych półkach:
- mniejsze formy o wymiarach około 20×30 centymetrów pasują do kameralnych ciast na kilka porcji;
- duża blacha do pieczenia, przekraczająca 30×40 centymetrów, przydaje się przy większych przyjęciach rodzinnych;
- okrągłe blachy do tortu, zwykle o średnicy 20 do 26 centymetrów, dopasowane są do warstwowych wypieków;
- głębsze formy, powyżej pięciu centymetrów wysokości, lepiej radzą sobie z ciastami intensywnie rosnącymi w piekarniku.
Najczęstsze błędy przy wyborze blachy do ciasta
Część nieudanych wypieków wynika nie z przepisu, tylko z niedopasowania naczynia do konkretnego ciasta. Do najczęściej powtarzających się pomyłek należą:
- Użycie zbyt małej blachy do ciasta drożdżowego, które podczas wyrastania wylewa się poza krawędzie formy.
- Wybór płytkiej blaszki do ciasta wymagającego dłuższego czasu pieczenia, co prowadzi do przypalenia wierzchu przy niedopieczonym środku.
- Pieczenie w starej, porysowanej blasze, do której ciasto zaczyna przywierać, mimo dokładnego natłuszczenia formy.
- Zakup formy bez sprawdzenia jej wymiarów względem piekarnika, co czasem kończy się brakiem możliwości zamknięcia drzwiczek.
Jak dbać o blachę piekarniczą, żeby służyła dłużej?
Trwałość naczynia zależy nie tylko od materiału, z którego zostało wykonane, ale też od codziennego sposobu użytkowania i czyszczenia. Blachy do pieczenia ciasta najlepiej mytać ręcznie, bo zmywarka i silne detergenty z czasem uszkadzają powłokę nieprzywierającą, jeśli naczynie ją posiada. Twarde gąbki i metalowe szczotki do szorowania trwale rysują powierzchnię blachy, co ułatwia przywieranie ciasta przy kolejnych wypiekach. Formy warto też dokładnie osuszyć przed odłożeniem do szafki, bo wilgoć pozostająca na stali czarnej czy nieemaliowanej sprzyja powstawaniu rdzy w miejscach styku z powietrzem.
Wybór odpowiedniej blachy do pieczenia rzadko sprowadza się do jednej uniwersalnej zasady, bo wiele zależy od rodzaju ciasta, wielkości piekarnika i tego, jak często dana forma trafia do użytku. Znajomość różnic między materiałami, rozmiarami i sposobem otwierania formy pozwala uniknąć wielu rozczarowań przy wyjmowaniu ciasta z piekarnika. Przy najbliższych zakupach warto sprawdzić wymiary posiadanego piekarnika i dopasować do nich nową blachę, zamiast kierować się wyłącznie wyglądem opakowania na sklepowej półce.
